Η ιστορία

Σύμφωνα με τη μυθολογία ,ο αρχαίος Υψούς χτίστηκε από τον Υψούντα ,έναν από τους πενήντα γιούς του βασιλιά της Αρκαδίας Λυκάονα. Εικάζεται ότι η θέση της αρχαίας πόλης ήταν στην περιοχή της σημερινής Στεμνίτσας .Ο Παυσανίας τον 2ο αιώνα μ.Χ περιγράφει την περιοχή με βουνά και άγρια θηρία.

 

Μεσαίωνας

 

 Η εκδοχή της εγκατάστασης Σλάβων στη Στεμνίτσα ,και στην Πελοπόννησο γενικά ,μεταξύ 7ου και 10ου αιώνα μ.Χ., είναι ένα ζήτημα ανοιχτό ακόμη στην ιστορική έρευνα. Είναι εξακριβωμένο ,όμως ,ότι τα τοπωνύμια Στεμνίτσα (τόπος δασώδης και σκιερός), Κλινίτσα ,Λιμποβίσι , Χρυσοβίτσι και Ζυγοβίτσι, που απαντώνται στην περιοχή, καθώς και άλλα τοπωνύμια στην ορεινή Αρκαδία ,είναι σλαβικής προέλευσης .

Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1204-1430), η περιοχή της Στεμνίτσας ανήκει σε ένα από τα 22 φέουδα της νότιας Γορτυνίας που παραχωρήθηκαν στον Γάλλο ευγενή Ούγο ντε Μπρυγέρ .

 

16ος αιώνας

 

Για πρώτη φορά, η Στεμνίτσα εμφανίζεται σε χάρτη και σε γραπτές πηγές, τον 16ο αιώνα, περίοδο στην οποία ανήκουν και τα παλιότερα μνημεία της που είναι χρονολογημένα με ασφάλεια. Ο πληθυσμός της σύμφωνα με το πρώτο αυτό (φορολογικό)κατάστιχο,το 1520, είναι 191 άτομα, 160 χριστιανικά, τρείς χριστιανές χήρες και 27 άρρενες χριστιανούς ,άγαμους και φορολογουμένους,ανάμεσα στα οποία υπάρχει μόνο μια μουσουλμανική οικογένεια.

Η Στεμνίτσα στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας

Η Στεμνίτσα διεκδικεί τον τίτλο της πρώτης πρωτεύουσας της επαναστατημένης Ελλάδας και της έδρας του πρώτου κοινοβουλίου της. Αγαπημένο καταφύγιο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και γενέτειρα του Ιωάννη (Γενναίου) Κολοκοτρώνη ,η Στεμνίτσα υπήρξε πατρίδα πολλών προσωπικοτήτων του Αγώνα του ΄21. Αυτό δεν έγινε τυχαία: η Στεμνίτσα άκμαζε από τον 17ο αιώνα οικονομικά και πολιτιστικά (από το 1690 λειτουργούσε η Ελληνική Σχολή, υπό την επιστασία του Πατριαρχείου) και συμμετείχε στους ξεσηκωμούς κατά των Τούρκων, με κυριότερη τα Ορλωφικά το 1770. Μετά το τέλος τους, το φαράγγι του Λούσιου γινόταν το καταφύγιο των κυνηγημένων υπόδουλων.

Όταν η ώρα της Επανάστασης σημαίνει, η Στεμνίτσα δίνει το παρών στη Φιλική Εταιρεία και τις μάχες στη Μολδοβλαχία με τον Αντώνιο Πελοπίδα. Οι Στεμνιτσιώτες συμμετέχουν στην πολιορκία της Καρύταινας, με οπλαρχηγούς τους Κ. Αλεξανδρόπουλο και τους Ροΐλούς, υπό την αρχηγία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, και στη Στεμνίτσα συγκροτείται το πρώτο πολεμικό συμβούλιο για την πολιορκία της Τρίπολης. Λίγο αργότερα αποτελεί την έδρα της Πελοποννησιακής Γερουσίας και γενικά αποτελεί κέντρο ανεφοδιασμού για τον Αγώνα και καταφύγιο των αγωνιστών -με πρώτο τον Θ. Κολοκοτρώνη- στις δύσκολες στιγμές.

Το υψηλό οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό επίπεδο της προεπαναστατικής Στεμνίτσας μαρτυρεί η ίδρυση, το 1690, της Ελληνικής Σχολής που τέθηκε υπό της προστασία του Πατριαρχείου. Δυστυχώς από την πλούσια βιβλιοθήκη που διέθετε η Σχολή δεν διασώθηκε τίποτα. Μετά την αποτυχημένη επανάσταση των Ορλώφ το 1770 στην οποία έλαβε μέρος η Στεμνίτσα, η Πελοπόννησος υποφέρει από καταστροφικές επιδρομές Τουρκαλβανών. Το φαράγγι του Λούσιου, με τα ασκηταριά, τις μονές και τις σπηλιές του είναι το μόνιμο καταφύγιο για τους κατοίκους των χωριών της περιοχής. Το 1779 οι Τούρκοι κάνουν επιδρομή στη Στεμνίτσα. Θρυλική έχει μείνει η διαφυγή των Στεμνιτσιωτών στη Μονή Προδρόμου και διάσωσή τους με τα βοήθεια της Παναγίας. Σώζεται ακόμη διάτρητη από τα βόλια του εχθρού πόρτα στην πύλη της μονής, συγκινητική μαρτυρία για τις δύσκολες στιγμές που ζούσαν οι κατακτημένοι Έλληνες.

 

Όταν η ώρα της επανάστασης σημαίνει, η Στεμνίτσα δίνει δυναμικά το παρών. Εξέχων μέλος της Φιλικής Εταιρείας και αγωνιστής στις πρώτες μάχες της Μολδοβλαχίας (1821) ήταν ο Στεμνιτσιώτης Αντώνιος Πελοπίδας. Με οπλαρχηγούς τους Κ. Αλεξανδρόπουλου και τους Ροϊλούς, 119 Στεμνιτσιώτες παίρνουν μέρος, υπό την αρχηγία του Θ. Κολοκοτρώνη, στην πρώτη οργανωμένη επαναστατική πράξη του Αγώνα (συντάχθηκαν περίπου 5000 Έλληνες μαχητές), την πολιορκία της Καρύταινας. Μετά την αποτυχία της πολιορκίας, ο Γέρος του Μοριά έρχεται στη Στεμνίτσα την «απόρθητη χωροπούλα» όπως την έλεγε. Εδώ συγκεντρώνονται όλοι οι οπλαρχηγοί και συγκροτούν το πρώτο πολεμικό συμβούλιο για την πολιορκία της Τρίπολης.

 

Οι Στεμνιτσιώτες πήραν μέρος σε όλες τις μάχες που ακολούθησαν ,ενώ η ίδια η Στεμνίτσα λειτουργούσε ως κέντρο ανεφοδιασμού τροφίμων και πολεμοφοδίων υπό τη διεύθυνση μιας Επιμελητείας που συστάθηκε για το σκοπό αυτό. Εδώ, επίσης ,στο ξακουστό κέντρο της μεταλλοτεχνίας, επισκευάζονταν όπλα και κανόνια ,όπως η «κοψαχείλα», το κανόνι που επιδιόρθωσαν Στεμνιτσιώτες τεχνίτες κόβοντας το μπροστινό του μέρος .

 

Έδρα της Α΄Πελοποννησιακής Γερουσίας

 

Στις Καλτεζές συνήλθε η πρώτη συνέλευση (26 Μαΐου 1821) κληρικών,προκρίτων και οπλαρχηγών της Πελοποννήσου σε μια προσπάθεια να πάρουν την εξουσία εν όψει της άφιξης του Δημήτριου Υψηλάντη .Η συνέλευση αυτή αποφάσισε το σχηματισμό της Α΄ Πελοποννησιακής Γερουσίας ,γενικός γραμματείας της οποίας εξελέγη ο Στεμνιτσιώτης Ρήγας Παλαμήδης. Έδρα της Γερουσίας ,που η εξουσία της διήρκεσε λίγους μήνες ,ορίστηκε η Στεμνίτσα .Δίπλα στο μοναστήρι της Χρυσοπηγής σώζεται το κελί όπου συνεδρίαζε.

 

Νεότερα χρόνια

 

Μετά την απελευθέρωση, η Στεμνίτσα έγινε πρωτεύουσα του Δήμου Υψούντος, που το 1836 μετονομάστηκε σε Δήμο Τρικολώνων. Το 1912 μετέπεσε σε Κοινότητα, ενώ το 1996 ανακηρύχθηκε σε Δήμο Στεμνίτσας λόγω της ιστορικής της σημασίας. Με τη μεταρρύθμιση του  Καποδίστρια το 1998 έγινε έδρα του του Δήμου Τρικολώνων ενώ αργότερα με τη μεταρρύθμιση του Καλλικράτη το 2010 εντάσσεται στον ευρύτερο δήμο Γορτυνίας με έδρα τη Δημητσάνα.

We're On The Map

230 5th Avenue Suite 1004 10th Floor,

New York, NY 10001, United States

we are social
drop us a line

FRO

NT6